Geen producten in de winkelwagen.

Alles over expansievaten

Hoe werkt een expansievat?

· 4 min leestijd

Hoe werkt een expansievat?

Een expansievat vangt volumeveranderingen op van water of een andere vloeistof in een gesloten installatie.
Wanneer de vloeistof opwarmt, zet deze uit en neemt het volume toe. Het expansievat zorgt ervoor dat deze volumetoename kan worden opgevangen zonder dat de druk in de installatie te sterk stijgt.

Het principe wordt onder andere toegepast in CV-installaties, warmtepompsystemen, sanitaire drinkwaterinstallaties en thermische solarsystemen.

Waarom is een expansievat nodig?

Vloeistoffen zetten uit wanneer ze warmer worden. In een open systeem kan die volumetoename relatief eenvoudig worden opgevangen, maar in een gesloten installatie kan hierdoor de druk snel oplopen.

Een expansievat creëert als het ware extra opvangruimte. Hierdoor blijft de systeemdruk stabieler en wordt voorkomen dat beveiligingen, zoals een veiligheids- of overstortventiel, onnodig aanspreken.

Hoe zit een expansievat van binnen in elkaar?

Een membraanexpansievat bestaat in de basis uit twee gedeelten die van elkaar worden gescheiden door een flexibel membraan.

Vloeistofzijde
Dit gedeelte staat in verbinding met de installatie en bevat water, solarvloeistof of een andere geschikte systeemvloeistof.
Flexibel membraan
Het membraan scheidt de vloeistofzijde van de gaszijde en beweegt mee wanneer het volume in de installatie verandert.
Gaszijde
Deze zijde is gevuld met gas en staat onder een bepaalde voordruk. Het gas kan worden samengedrukt wanneer de vloeistof uitzet.

Binnenkant van een expansievat met uitleg van gaszijde, flexibel membraan en vloeistofzijde

Wat gebeurt er tijdens opwarmen en afkoelen?

1. De vloeistof is koud

De installatie staat op een normale koude systeemdruk en het expansievat bevat relatief weinig vloeistof.

2. De vloeistof warmt op

Door de temperatuurstijging zet de vloeistof uit en neemt het totale volume toe.

3. Het expansievat neemt het extra volume op

Extra vloeistof stroomt het expansievat in. Het membraan beweegt en het gas aan de andere zijde wordt samengedrukt.

4. De vloeistof koelt weer af

Wanneer de vloeistof afkoelt en krimpt, zet het samengedrukte gas weer uit en wordt de vloeistof terug richting de installatie gedrukt.

Kort uitgelegd

Stapsgewijze uitleg van de werking van een expansievat tijdens opwarmen en afkoelen

Wat doet de voordruk?

De gaszijde van een expansievat staat onder een bepaalde voordruk. Deze voordruk bepaalt mede hoeveel vloeistof het expansievat kan opnemen en hoe het vat reageert op veranderingen in de systeemdruk.

De juiste voordruk is afhankelijk van de toepassing, de installatie en de statische hoogte. Controleer daarom altijd de productspecificaties en de installatievoorschriften van de fabrikant.

Hetzelfde principe, verschillende toepassingen

De basiswerking is vergelijkbaar, maar het expansievat moet altijd geschikt zijn voor de gebruikte vloeistof, temperatuur, werkdruk en toepassing.

CV & warmtepomp
Voor gesloten verwarmingsinstallaties met verwarmingswater.


Bekijk CV-expansievaten →

Sanitair
Voor drinkwater- en warmtapwatersystemen zoals boilers en warmtepompboilers.


Bekijk sanitaire expansievaten →

Solar
Voor thermische solarsystemen en zonneboilers met hogere temperaturen en solarvloeistof.


Bekijk solar-expansievaten →

Wat gebeurt er als een expansievat niet goed werkt?

Wanneer een expansievat onvoldoende capaciteit heeft, de voordruk niet klopt of het membraan defect raakt, kan de druk in de installatie sterk gaan schommelen.

  • De systeemdruk loopt tijdens het opwarmen sterk op
  • Het veiligheids- of overstortventiel kan water afgeven
  • De installatie moet regelmatig worden bijgevuld
  • De systeemdruk kan na afkoelen sterk teruglopen

Woud advies

Kies een expansievat niet alleen op kleur of inhoud. Controleer altijd of het vat geschikt is voor de toepassing, vloeistof, temperatuur, werkdruk, voordruk en benodigde inhoud.

Wil je een expansievat installeren, controleren of vervangen? Bekijk dan ook onze uitgebreide handleiding

Expansievaten installeren en aansluiten →

Veelgestelde vragen over de werking van een expansievat

Zit een expansievat altijd vol met water?
Nee. Bij een membraanexpansievat worden de vloeistofzijde en de gaszijde van elkaar gescheiden door een flexibel membraan. De hoeveelheid vloeistof in het vat verandert afhankelijk van de systeemdruk en temperatuur.
Waarom zit er gas in een expansievat?
Gas is samendrukbaar. Daardoor kan het expansievat de volumetoename van de vloeistof opvangen wanneer deze tijdens het opwarmen uitzet.
Werkt een sanitair expansievat hetzelfde als een CV-expansievat?
Het basisprincipe is vergelijkbaar: volumeverandering wordt opgevangen door een membraan en een samendrukbare gasruimte. Het expansievat zelf moet echter geschikt zijn voor de betreffende toepassing, vloeistof, temperatuur en werkdruk.
Hoe weet ik of mijn expansievat nog goed werkt?
Grote drukschommelingen, regelmatig bijvullen of een veiligheidsventiel dat water afgeeft kunnen wijzen op een probleem. Een eerste controle kan onder andere worden gedaan met de kloptest en door de voordruk correct te meten.