Circulatiepompen uitgelegd: verschillen tussen CV, warmtepomp, solar en vloerverwarming

Een circulatiepomp zorgt voor stroming van water of een ander geschikt medium in een installatie.
Maar niet iedere pomp is geschikt voor iedere toepassing. CV-installaties, warmtepompen,
vloerverwarming en thermische zonnesystemen kunnen verschillende eisen aan een pomp stellen.

In dit artikel leggen we de belangrijkste begrippen uit: 20-6-130, DN-maten, inbouwlengte, debiet, opvoerhoogte, pompcurve en de regeling van een circulatiepomp.

Welke soorten circulatiepompen zijn er?

Circulatiepompen worden voor verschillende toepassingen gebruikt.
De toepassing bepaalt mede aan welke eigenschappen de pomp moet voldoen.
Hieronder zie je vier veelvoorkomende toepassingen.

CV-pomp

Voor circulatie van CV-water door het verwarmingssysteem.

Bekijk CV-pompen →

Warmtepomppomp

Voor de benodigde watercirculatie aan de waterzijde van een warmtepompsysteem.

Bekijk pompen voor warmtepompen →

Solarpomp

Voor circulatie van solarvloeistof, vaak een water-glycolmengsel,
in een thermisch zonnesysteem.

Bekijk solarpompen →

Vloerverwarmingspomp

Voor circulatie in een vloerverwarmingssysteem, bijvoorbeeld bij een verdeler met eigen pomp.

Bekijk pompen voor vloerverwarming →

Wat doet een circulatiepomp?

Een circulatiepomp brengt het medium in beweging zodat warmte door de installatie
kan worden getransporteerd naar bijvoorbeeld radiatoren, vloerverwarming
of warmtewisselaars.

Welke pomp geschikt is, hangt onder andere af van het benodigde debiet,
de opvoerhoogte, het medium, de temperatuur, de aansluitingen,
de inbouwlengte en de manier waarop de pomp wordt geregeld.

Toepassingen: de verschillen

CV-installatie

Een CV-pomp circuleert CV-water door het verwarmingssysteem.
Het benodigde debiet en de weerstand van leidingen, radiatoren en andere
componenten bepalen mede welke pomp nodig is.

Warmtepomp

Bij een warmtepomp is voldoende watercirculatie belangrijk
voor de warmteoverdracht. De circulatiepomp moet het benodigde debiet
kunnen leveren bij de weerstand van het waterzijdige systeem.

Solar

Een solarpomp circuleert solarvloeistof, vaak een water-glycolmengsel,
door een thermisch zonnesysteem. De pomp moet geschikt zijn voor het toegepaste
medium en de temperaturen die in het solarcircuit kunnen voorkomen.

Vloerverwarming

Bij vloerverwarming circuleert CV-water door de groepen
van de vloerverwarming. Afhankelijk van het type verdeler en de opbouw
van de installatie kan een eigen circulatiepomp worden toegepast.

Wat betekent 20-6-130?

Bij veel circulatiepompen geeft een typeaanduiding zoals
20-6-130 snel informatie over drie belangrijke kenmerken.
De exacte opbouw van een typecode kan per fabrikant of serie verschillen.

Nominale maat

bijvoorbeeld DN20

Max. opvoerhoogte

ongeveer 6 meter

130

Inbouwlengte

130 mm

Belangrijk

Een typecode is handig bij het herkennen en vergelijken van een pomp,
maar is geen volledige pompselectie. Het benodigde debiet, de pompcurve,
toepassing en regeling blijven belangrijk.

DN20 of DN25: wat betekent dat?

DN staat voor Diameter Nominal (nominale diameter).
Het is een gestandaardiseerde maatvoering en niet simpelweg de exacte
diameter in millimeters.

Bij een circulatiepomp is de DN-maat één van de gegevens waarmee je
de aansluiting kunt herkennen. Controleer daarnaast altijd de daadwerkelijke
aansluitmaat en technische gegevens van de pomp.

Meer over DN-maten, inch en millimeters →

130 of 180 mm: inbouwlengte

De inbouwlengte is de afstand tussen de aansluitvlakken van de pomp.
Bij circulatiepompen komen bijvoorbeeld inbouwlengtes van 130 mm en 180 mm voor.

Tip bij vervangen

Controleer altijd de inbouwlengte van de bestaande én nieuwe pomp.
Een andere inbouwlengte betekent dat de nieuwe pomp niet zonder meer
tussen dezelfde aansluitingen past.

Debiet en opvoerhoogte: hoeveel water en hoeveel weerstand?

Om een circulatiepomp te kiezen zijn twee begrippen belangrijk:
debiet en opvoerhoogte.
Die klinken technisch, maar het verschil is eigenlijk eenvoudig.

Debiet = hoeveel water

Debiet geeft aan hoeveel water of medium per tijdseenheid door de installatie
circuleert. Bij circulatiepompen wordt dit bijvoorbeeld uitgedrukt in
m³/h.

Opvoerhoogte = hoeveel weerstand

Tijdens het rondpompen ondervindt het medium weerstand van bijvoorbeeld
leidingen, bochten, afsluiters, radiatoren en warmtewisselaars.
De pomp moet voldoende drukverschil leveren om die weerstand te overwinnen.

Simpel gezegd

Stel dat een installatie 2 m³ water per uur moet rondpompen.
Dat is het benodigde debiet. Onderweg ondervindt het water
weerstand in de installatie. De pomp moet bij die 2 m³/h nog voldoende
opvoerhoogte kunnen leveren om die weerstand te overwinnen.

Veelgemaakte denkfout

Een pomp met 6 meter opvoerhoogte is in een gevuld,
gesloten verwarmingssysteem niet simpelweg bedoeld om water 6 meter omhoog
te pompen. Tijdens de circulatie draait het vooral om het overwinnen van
de stromingsweerstand van de installatie.
Een radiator die 6 meter hoger hangt betekent dus niet automatisch
dat je een pomp met 6 meter opvoerhoogte nodig hebt.

En daar komt de pompcurve om de hoek kijken

Debiet en opvoerhoogte horen bij elkaar. Een pomp levert niet tegelijkertijd
zijn maximale debiet én maximale opvoerhoogte. In de
pompcurve zie je hoeveel opvoerhoogte de pomp bij een
bepaald debiet kan leveren. Het punt waar de pompcurve en de weerstand
van de installatie bij elkaar komen, noemen we het werkpunt.

Hoe wordt een circulatiepomp geregeld?

Een circulatiepomp hoeft niet altijd op dezelfde snelheid te draaien.
Afhankelijk van de pomp en de installatie kan de pomp zelf regelen
of extern worden aangestuurd.

De pomp regelt zelf

Moderne circulatiepompen kunnen verschillende regelstanden hebben,
zoals constante druk, proportionele druk
of een vaste pompstand. Welke regelstanden beschikbaar zijn,
verschilt per pomp.

De installatie stuurt de pomp aan

Bij sommige installaties bepaalt een externe regeling hoe de pomp
wordt aangestuurd. Dat kan bijvoorbeeld voorkomen bij een warmtepomp
of thermisch zonnesysteem.

En wat betekent PWM dan?

PWM (Pulse Width Modulation) is een manier waarop
een externe regeling een daarvoor geschikte circulatiepomp kan aansturen.
Via een stuursignaal wordt de pomp geregeld.

PWM is dus geen aparte pompsoort. Een pomp kan
PWM-gestuurd zijn wanneer zowel de pomp als de aangesloten regeling
daarvoor geschikt en onderling compatibel zijn.

Woud advies

Vervang of kies een circulatiepomp niet alleen op basis van een typecode
zoals 20-6-130. Controleer ook het benodigde
debiet en de opvoerhoogte, de pompcurve, aansluitmaat,
inbouwlengte, toepassing, het medium en de manier waarop de pomp wordt geregeld.

Circulatiepompen en pompgroepen bekijken

Bekijk de circulatiepompen, pompgroepen en verdelers van Woud Energieadvies.
Let bij het vergelijken op de toepassing én op de technische gegevens
die we hierboven hebben uitgelegd.

Bekijk pompen, pompgroepen en verdelers →

Veelgestelde vragen over circulatiepompen

Wat betekent 20-6-130 bij een circulatiepomp?

Bij een typeaanduiding als 20-6-130 verwijst 20 doorgaans naar de nominale
aansluitmaat, 6 naar ongeveer 6 meter maximale opvoerhoogte en 130 naar
een inbouwlengte van 130 mm. De exacte typecodering kan per fabrikant
en serie verschillen.

Betekent 6 meter opvoerhoogte dat de pomp water 6 meter omhoog kan pompen?

Die uitleg is bij een gevuld, gesloten verwarmingssysteem te eenvoudig.
Opvoerhoogte is een maat voor het drukverschil dat de pomp kan leveren.
Tijdens circulatie moet de pomp vooral het drukverlies in de installatie overwinnen.

Wat is het verschil tussen debiet en opvoerhoogte?

Debiet geeft aan hoeveel medium per tijdseenheid circuleert.
Opvoerhoogte beschrijft het drukverschil dat de pomp kan leveren.
Beide grootheden zijn met elkaar verbonden via de pompcurve.

Wat is het verschil tussen een pomp van 130 en 180 mm?

De 130 of 180 mm geeft de inbouwlengte aan. Dit is een belangrijke maat
bij het vervangen van een bestaande pomp, omdat de nieuwe pomp tussen
de aanwezige aansluitingen moet passen.

Is PWM een speciaal type circulatiepomp?

Nee. PWM is een manier om een daarvoor geschikte pomp extern aan te sturen.
Of PWM nodig en compatibel is, hangt af van de pomp en de regeling waarop
deze wordt aangesloten.

Kan ik een CV-pomp ook voor een warmtepomp gebruiken?

Dat kun je niet alleen op basis van de benaming bepalen.
De pomp moet het benodigde debiet bij de benodigde opvoerhoogte kunnen leveren
en geschikt zijn voor de toepassing, het medium, de temperatuur en de
gewenste regeling.

Is een grotere of sterkere circulatiepomp altijd beter?

Nee. Een circulatiepomp moet bij het gewenste werkpunt en de installatie passen.
Meer maximaal debiet of meer maximale opvoerhoogte betekent niet automatisch
dat de pomp voor een bepaalde installatie geschikter is.

Circulatiepompen uitgelegd: CV, warmtepomp, solar en vloerverwarming – wat is het verschil?